इरानका सर्वोच्च नेता अयातोल्लाह अली खामेनेईको अमेरिकी र इजरेली हमलामा परी निधन भएको पुष्टि भएको छ। विगत ३७ वर्षदेखि इरानको शक्ति केन्द्रमा रहेका ८५ वर्षीय खामेनेईको निधनले मध्यपूर्वको राजनीतिमा ठूलो हलचल पैदा गरेको छ।
खामेनेई को थिए?
खामेनेई सन् १९७९ को इस्लामिक क्रान्तिपछि इरानका दोस्रो सर्वोच्च नेता थिए। सन् १९८९ मा अयातोल्लाह खोमेनीको मृत्युपछि उनले सत्ता सम्हालेका थिए। उनी इरानको रक्षा, विदेश नीति, र न्यायपालिकाका अन्तिम निर्णयकर्ता थिए। धेरै युवा इरानीहरूका लागि उनी नै एकमात्र शासक थिए जसलाई उनीहरूले आफ्नो जीवनकालमा देखे।
अहिले सत्ता कसले चलाउने छ?
इरानको संविधान र हालको विषम परिस्थितिका आधारमा नयाँ सर्वोच्च नेता चयन नभएसम्म सत्ता सञ्चालनका लागि निम्न संयन्त्र सक्रिय हुनेछ:
- नेतृत्व परिषद्: खामेनेईको अनुपस्थितिमा तत्कालका लागि राष्ट्रपति, न्यायपालिका प्रमुख, र गार्डिअन काउन्सिलका प्रतिनिधिहरू सम्मिलित समूहले दैनिक कार्यभार र महत्त्वपूर्ण निर्णयहरू सम्हाल्नेछन्।
- गार्डिअन काउन्सिल: यो शक्तिशाली निकायले नयाँ उत्तराधिकारी चयनको प्रक्रिया र संवैधानिक मापदण्डको रेखदेख गर्नेछ।
- विशेषज्ञहरूको सभा (Assembly of Experts): अन्ततः नयाँ ‘सर्वोच्च नेता’ छान्ने अधिकार ८८ जना धर्मगुरुहरू सम्मिलित यसै सभासँग हुन्छ।
प्रमुख घटनाक्रमहरू
| विवरण | जानकारी |
| शोक अवधि | इरानमा ४० दिने राष्ट्रिय शोक घोषणा गरिएको छ। |
| पारिवारिक क्षति | हमलामा खामेनेईका छोरी, ज्वाइँ, नातिनातिना र बुहारीको पनि मृत्यु भएको छ। |
| सैन्य प्रतिक्रिया | इरानी रेभोलुशनरी गार्ड कोर (IRGC) ले “इतिहासकै भयावह आक्रमण” गर्ने चेतावनी दिएको छ। |
| अन्तर्राष्ट्रिय स्थिति | अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले आक्रमण जारी रहने बताएका छन्। |
नोट: खामेनेईको मृत्युपछि इरानको आन्तरिक सत्ता संघर्ष र इजरेल-अमेरिका विरुद्धको सैन्य टकराव कुन मोडमा पुग्छ भन्ने कुरा अहिले विश्वकै चासोको विषय बनेको छ।
About the Author
